Boiler ที่ติดตั้งในอาคารต้องมีระยะห่างจากเครื่องจักรอุปกรณ์และวัสดุอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับระบบ Boiler ไม่น้อยกว่า 2.5 เมตร. และห่างจากผนังอาคาร Boiler เครื่องอื่นๆ และเพดานไม่น้อยกว่า 1.5 เมตร ตามประกาศกระทรวง ยกเว้น *Once Through Boiler ติดตั้งให้เพียงพอต่อการบำรุงรักษาและการตรวจสอบ(ตั้งชิดติดๆ กันได้เลย แต่อย่าลืมเว้นที่ให้เพียงพอสำหรับการดูแล และบำรุงรักษา)
*Once through Boiler ที่ยกเว้นต้องมีพื้นที่แลกเปลี่ยนความร้อนไม่้เกิน 10 m² และความดันใช้งานสูงสุดไม่เกิน 10 kg/cm² G
มีคนถามเข้ามาเยอะเหมือนกับครับสำหรับหม้อไอน้ำแบบ Once Through Boiler ที่กำลังได้รับความนิยมมากในปัจจุบัน ว่าจะต้องมีการตรวจสอบออกใบรับความปลอดภัยในการใช้หม้อไอน้ำประจำปีหรือไม่?
ตอบ ทุกโรงงานที่มีหม้อไอน้ำแบบ Once Through Boiler จะต้องออกใบรับรองความปลอดภัยในการใช้หม้อไอน้ำเป็นประจำทุกปี โดยกฏหมายเกี่ยวกับหม้อไอน้ำฉบับล่าสุด! ในบ้านเรานั้นไม่อนุญาต(ประเทศญี่ปุ่นไม่ต้องออกใบรับรองประจำปี) กฏหมายบ้านเราให้สิทธิพิเศษและข้อยกเว้นบางประการสำหรับหม้อไอน้ำชนิด Once Through Boiler เฉพาะ “การออกแบบ” และ “การติดตั้ง” เท่านั้น! แต่ไม่รวมถึง “การใช้งาน”
ข้อมูลเพิ่มเติม
Boiler แบบ Once Through นั้นได้รับความนิยมมากในประเทศญี่ปุ่นเป็น Boiler ที่มีความปลอดภัยสูงมาก ไม่จำเป็นต้องมีผู้ควบคุมหม้อไอน้ำที่ได้รับใบอนุญาต และได้รับการยกเว้นไม่ต้องตรวจสอบออกใบรับรองประจำปี แต่จะมีการตรวจสอบซ่อมบำรุงอย่างใกล้ชิดโดยบริษัทผู้ผลิตในประเทศญี่ปุ่นผ่านระบบ Online ที่ทันสมัย.
หลายท่านที่กำลังจะเลือกขนาด Boiler เพื่อมาใช้ในโรงงานคงจะพอได้ยินคำนี้อยู่บ้าง แต่ส่วนใหญ่จะไม่ใช้คำนี้กันนัก เรามักจะพูดกันว่า Boiler ขนาด 1 ตัน, ขนาด 5 ตันต่อชั่วโมง หรือ 500 kg/h. ผมขอทำความเข้าใจกันก่อนนะครับว่าส่วนใหญ่ที่เราพูดกันนั้น วงการจะรู้กันว่ามันคือค่า Equivalent evaporation ดังนั้นการเลือก Boiler มักจะผิดตั้งแต่ในตรงนี้เพราะคำ 2 คำนี้ และสุดท้ายก็ได้ Boiler ที่มีขนาดไม่ตรงตามความต้องการมาใช้เพราะเรายังไม่ได้ทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่อง Equivalent evaporation กับ Actual evaporation.
ความหมายของทั้ง 2 คำนี้คือ
Equivalent evaporation คือ ปริมาณไอน้ำอิ่มตัวแห้งที่ผลิตได้ที่อุณหภูมิ 100 deg.C
Actual evaporation คือ ปริมาณไอน้ำอิ่มตัวแห้งที่ผลิตได้จริง ที่แรงดันใช้งานของหม้อไอน้ำ.
ขอทำความเข้าใจง่ายๆ ว่า Boiler ขนาด 10 ton/h(Equivalent evaporation) จะผลิตไอน้ำได้จริงที่แรงดันใช้งานที่ 8 bar.G น้ำป้อน 20 deg.C จะผลิตไอน้ำได้จริงประมาณ 8.4 ton/h.(Actual evaporation) จะเห็นว่ากำลังการผลิตไอน้ำจริงหายไปถึง 1.6 ton/h. ข้อมูลส่วนนี้ไม่ได้เกี่ยวกับประสิทธิภาพ Boiler แต่อย่างใด แต่เกี่ยวเนื่องกับหลักการของ Enthalpy of Steam ที่แตกต่างกัน สุดท้าย ค่าทั้ง 2 จะให้พลังงานออกมาเท่ากัน แต่มวลไม่เท่ากัน.
แต่เพื่อลดความสับสนก็เพียงระบุลงไปใน Spec ว่าต้องการ Boiler ขนาด 10 ton/h ที่แรงดันใช้งาน 8 bar วิศวกรจะเลือก Boiler ที่ถูกต้องมาให้และไม่ผิดพลาด!
ครบ 5 เดือนแ้ล้วครับที่ไม่ได้อัพเดทบันทึกหม้อไอน้ำฉบับออนไลน์ ก็อย่างที่เราคนไทยทุกคนทราบครับ ว่าช่วงที่ผ่านมาเกิดสถานการณ์น้ำท่วมใหญ่สร้างความเสียหายด้านเศรฐกิจมากที่สุดในประวัติศาสตร์(โลก)ก็ว่าได้ ผมเองก็เช่นเดียวกันทั้งก่อนน้ำท่วม ช่วงน้ำท่วม และหลังน้ำท่วมแทบไม่ได้หยุดพักผ่อนกันเลย วันนี้พอมีเวลาเลยมาเปิดบันทึกเพื่อเริ่มเรื่องราว และก้าวต่อไป..
จดจำความสูญเสียไว้ในใจ แล้วเปลี่ยนให้เป็นพลัง!
ช่วงนี้เหตุการณ์น้ำท่วมรุนแรงมากสำหรับคนไทย ผมได้รวบรวมข้อมูลต่างๆ ที่จำเป็นต่อการศึกษาและตรวจสอบดูว่า เหตุการณ์น้ำท่วมเป็นอย่างไรบ้าง จะกระทบกับคุณหรือโรงงานของคุณไหม ผมรวบรวมเอาไว้ เพื่อให้คุณเข้ามาดูได้ง่ายๆ ครับ
| เว็บไซต์ | รายละเอียด |
| http://flood.gistda.or.th | เว็บติดตามเหตุการณ์น้ำท่วม มีสรุปและคาดการณ์ตำแหน่งที่น้ำจะท่วม มีแผนที่น้ำท่วม และข้อมูลมากมาย |
| http://www.gistda.or.th | เว็บของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) ดูภาพถ่ายดาวเทียมพื้นที่ประเทศไทยทางอากาศ มีภาพการเดินทางของน้ำท่วม |
| http://dds.bangkok.go.th | เว็บสำนักระบายน้ำกรุงเทพ |
| > เช็กระดับน้ำท่วมบนถนนใกล้บ้านคุณ | |
| > ตรวจระดับน้ำในคลองใกล้บ้านคุณว่าล้นหรือยัง? | |
| http://hydrology.rid.go.th | เว็บกรมชลประทาน ศูนย์วิเคราะห์ประมวลสถานการณ์น้ำ ดูกล้องระดับน้ำปัจจุบัน พยากรณ์ระดับน้ำ ดูระดับน้ำในอ่างเก็บน้ำท่วมทั่วประเทศ |
| http://flood.longdo.com | เว็บดูพื้นทีน้ำท่วมจาก Longdo มีข้อมูลหลายๆอย่างน่าสนใจ |
| http://www.google.org | เว็บติดตามเหตุการณ์น้ำท่วมของ Google ร่วมมือกับ Thaiflood มีภาษาอังกฤษด้วย |
| http://maps.google.com | ใช้ดูแผนที่ได้ดีมากๆ สามารถดกดปุ่ม รูปจุดๆ ใต้วงกลมตรงด้านบนซ้าย มันจะพาไปหาตำแหน่งคุณปัจจุบัน ทำให้ดูตำแหน่งเราได้ง่าย |
| http://www.bangkokgis.com | เว็บติดตามปัญหาน้ำท่วมของกรุงเทพมหานคร มีข้อมูล |
| http://thaiflood.com | เว็บของศูนย์เพื่อการช่วยเหลือผู้ประสบภัย มีข้อมูล เบอรโืทรติดต่อที่จำเป็นสำหรับผู้ที่ประสบภัย |
Boiler horse power(BHP) คือแรงม้าหม้อไอน้ำ แรงม้าหม้อไอน้ำจะแตกต่างจากแรกม้าเครื่องยนต์ หรือแรงม้ามอเตอร์ เป็นค่าเฉพาะค่าหนึ่ง
1 แรงม้าหม้อไอน้ำ = 13.13(HP) แรงม้าเครื่องยนต์ = 9.8095(kw) กิโลวัตต์ = 15.65 kg/h
ตัวอย่างการคำนวณแรงม้าเปรียบเทียบเสียภาษี
จากข้อมูล
1 ตันหม้อไอน้ำ(1,000 kg/h) = 63.9 แรงม้าหม้อไอน้ำ(BHP)
แรงม้าเปรียบเทียบเสียภาษี = 6.6
ดั้งนั้นเวลาแจ้งกรมโรงงานเรื่องเสียภาษีแรงม้าหม้อไอน้ำจะได้
Boiler 1 ตัน ต่อ ชั่วโมง = 63.9 x 6.6
จะได้ แรงม้าเปรียบเทียบเสียภาษี = 421.74 แรงม้า
ตัวเลขที่ยื่นเสียภาษีแรงม้าหม้อไอน้ำก็ใช้ 421.74 แรงม้า ได้เลย.
ในระบบ Boiler นั้นน้ำป้อนเป็นหัวใจสำคัญอันดับต้นๆ ดังนั้นหากจะถามว่าจำเป็นไหม? ผมตอบกลับอย่างสะบายๆ ได้เลยว่าจำเป็นมากถึงมากที่สุด เพราะว่าการที่เรานำน้ำที่ไม่มีคุณภาพป้อนเข้าไปใน Boiler นั้น จะทำให้เกิดตะกรันที่ภายใน Boiler ทั้งท่อน้ำ และส่วนที่สัมผัสน้ำทุกส่วนจะส่วนไหนมากส่วนไหนน้อยนั้นขึ้นกับโครงสร้างของตัว Boiler ชนิดของ Boiler ด้วย.
ก็เหมือนเวลาเราทำอาหารขนาดต้มน้ำที่อุณหภูมิไม่ถึง 100 องศาเซลเซียส จะเห็นแนวโน้มที่จะเกิดคราบขึ้นที่ผิวหม้อหรือถ้าเราเริ่มเติม เกลือ เครื่องปรุง นั้นไงคราบเกาะเต็ม เช่นกันถ้าหากเรานำน้ำที่ไม่สะอาดเข้าไปใช้ใน Boiler ของเราเมื่อ Boiler ทำงาน น้ำจะเดือดที่อุณภูมิสูงถึง 150 – 175 องศาเซลเซียส ซึ่งถ้าน้ำไม่ใช้น้ำอ่อน(พอๆ กลับน้ำดื่ม) ก็จะทำให้เกิดตะกรันเกาะที่ท่อน้ำจนทำให้การถ่ายเทความร้อนลดต่ำลง+ประสิทธิภาพของ Boiler ก็จะลดลงด้วยเช่นกัน.
สิ่งที่จะตามมานอกจากจะต้องเสียค่าล้างเคมี(ล้างตะกรัน) แล้วคือการสิ้นเปลืองเชื้อเพลิงแบบไม่รู้เนื้อรู้ตัวเหมือนมีใครบางคนแอบขโมยเงินในกระเป๋าไปใช้วันละ เยอะ 2 เยอะ คิดเป็นค่าใช้จ่ายต่อปีผมว่าบางทีสูงกว่าค่าล้างเคมีรวมค่าเคมีทั้งปีด้วยซ้ำ.
สรุป: สำหรับโรงงานอุตสาหกรรมที่ใช้ Boiler ทั้งขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ควรติดตั้ง Water Softener เพื่อปรับสะภาพน้ำให้เป็นน้ำอ่อนก่อนเข้า Boiler.
Boiler Feed Water Tank หรือ Recovery Tank คือ ถังพักน้ำอ่อนก่อนที่จะป้อนเข้า Boiler เพื่อที่จะเก็บน้ำสำรองไว้ในกรณีที่ Water Softener มีการ Regenerate (ล้างเกลือ)ซึ่งขบวนการนี้ใช้เวลา ประมาณ 1 ชั่วโมงครึ่ง ถึง 2 ชั่วโมง ดังนั้นการเลือกขนาดของ Feed Water Tank ของ Boiler จะต้องคำนึงถึงขนาด Boiler เพราะในระหว่างที่ Water Softener ทำการล้างเกลือนั้น Boiler ก็จะใช้น้ำจาก Feed Water Tank แทน เช่น ถ้า Boiler ขนาด 1 ton/hr ระบบ Softener เป็นแบบ Auto หรือ Manual ขนาด 1,000 litres/hr ดังนั้นเราจะใช้ Feed Water Tank ขนาด 2,000 litres ขึ้นไป
หลายโรงงานเริ่มให้ความสำคัญเรื่องการประหยัดพลังงานมากขึ้น เนื่องจากค่าพลังงานเชื้อเพลิงแพงขึ้นมาก จึงเริ่มมีมาตรการเกี่ยวกับการนำน้ำคอนเดนเสทกับมาใช้ (Condensate recovery) โดยกลับเข้ามาที่ถัง Boiler Feed Water Tank ได้เลย และถ้ามีการนำน้ำคอนเดนเสท ถัง Feed Water Tank ก็จะเรียกกันว่า Recovery Tank ทั้งนี้โดยส่วนใหญ่บริษัทที่ออกแบบและจำหน่าย Boiler จะออกแบบเพื่อรองรับระบบ Condensate recovery ไว้แต่ก่อนแล้ว ทั้งนี้ท่านควรตรวจสอบผู้ผลิตก่อนเพื่อความปลอดภัยในการใช้งาน
Steam Header คือ ส่วนที่ทำหน้าที่แยกไอน้ำที่มาจาก Boiler ออกไปยังเครื่องจักรต่างๆ หรือ line การผลิตที่อยู่คนละที่กัน โดยที่ Steam Header จะมีท่อไอน้ำเข้า และท่อไอน้ำออก ในกรณีที่มี Boiler หลายเครื่องก็จะมีท่อไอน้ำเข้าหลายท่อตามจำนวณ Boiler ที่เราจะติดตั้ง หรืออาจจะทำ Nozzle เผื่อไว้เพื่อรองรับ Boiler ที่จะเพิ่มขึ้นในอนาคต.
ถ้าหากจะถามว่าจำเป็นไหม? ที่จะต้องมี Steam Header ก่อนอื่นต้องตรวจสอบก่อนว่าโรงงานของเราเป็นยังไง เช่น
1. โรงงานขนาดเล็กที่ใช้ Boiler ขนาดไม่เกิน 300 kg/hr และไม่มีการส่งไอน้ำไปยังเครื่องจักรหลายเครื่อง ผมแนะนำว่าไม่จำเป็นต้องมี Steam Header ก็ได้
2. โรงงานขนาด กลางถึงใหญ่ และใหญ่มากที่มีการใช้ไอน้ำตั้งแต่ 500 kg/hr ถึง 100,000 kg/hr หรือมากกว่า แล้วมี line การผลิตที่แยกออกเป็นส่วนๆ แต่ละส่วนยังแบ่งเป็นส่วนแรงดันสูง ส่วนแรงดันต่ำ และยังมี Boiler หลายเครื่อง ติดตั้งที่ห้องเดียวกัน แบบนี้จำเป็นต้องมี Steam Header เพื่อรวมไอน้ำจาก Boiler และแยกไอน้ำออกไปยังส่วนของเครื่องจักรต่างๆ
การติดตั้ง Steam Header นั้นยังมีส่วนในการช่วยลดการใช้พลังงาน ในกรณีที่ line การผลิตไหน เครื่องจักรเครื่องไหน หยุดใช้งาน เราสามารถปิดวาลว์ที่ท่อส่งไอน้ำ ไม่ให้ส่งไอน้ำไปยังส่วนที่หยุดการผลิตนั้นได้ทันที
แบบนี้แล้วคุณคิดว่าโรงงานคุณจำเป็นหรือไม่ที่จะต้องมี Steam Header
คุณรู้จัก Boiler ไหม? คำถามแรกที่ถูกถามในวันที่สอบสัมภาษณ์เข้าทำงาน หลังจากที่ผมเรียนจบใหม่ๆ
ผมเริ่มตามหาคำตอบ และสิ่งแรกที่ผมว่าหลายๆ คนคงไม่ต่าง ก็คือการนำคำว่า “Boiler” พิมพ์ลงในช่องค้นหาของ Google.. และ wikipedia ก็อธิบายความหมายของ Boiler ไว้ว่า.
“บอยเลอร์ (boiler) หรือ หม้อไอน้ำ หมายถึง เครื่องกำเนิดไอน้ำชนิดภาชนะปิด
ทำด้วยเหล็กกล้าหรือวัสดุอื่นๆ ที่มีคุณสมบัติคล้ายกัน ซึ่งได้รับการออกแบบ
และสร้างอย่างแข็งแรง ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ทางวิศวกรรม ภายในภาชนะบรรจุน้ำและไอน้ำ” เหมือนจะเข้าใจ?
แต่ผมว่ามันต้องเป็นมากกว่านั้นสิ “เหล็กกล้า ภาชนะปิด ตามหลักวิศวกรรม” ผมจะเดินทางหาคำตอบและจะบันทึกสิ่งที่เจอผ่านมุมมองของผม และนี้คือจุดเริ่มต้นของการเดินทางของผมในวันนั้น.